Fransa, İlaç Devleri Novo Nordisk ve Eli Lilly’ye Milyonluk Cezalar Kesti
Daha önce zayıflama ilaçlarının nasıl bir fenomene dönüştüğünü yazmıştım. Meğer ki yazılarımda sunduğum bağlamın Fransa politika yetkilileri de farkındaymış ki, Fransa’dan ağır yaptırımlar geldi. Konu hakkındaki önceki yazılarımı bu ve bu linklerden okuyabilirsiniz.
Fransız ilaç denetleme kurumu (ANSM), dünya genelinde büyük yankı uyandıran zayıflama ilaçlarının pazarlama faaliyetlerine yönelik sert bir müdahalede bulundu. Kurum; Novo Nordisk ve Eli Lilly firmalarına, reçeteli ilaçları halka yönelik “yanıltıcı” ve “dolaylı” şekilde tanıttıkları gerekçesiyle toplamda 2 milyon euroyu aşan idari para cezaları uyguladı.
Rekor Ceza Novo Nordisk’e
Danimarka merkezli ilaç devi Novo Nordisk, Fransa pazarındaki agresif reklam stratejileri nedeniyle en ağır cezaya çarptırılan taraf oldu. ANSM, şirkete toplamda 1,78 milyon euro (yaklaşık 2 milyon dolar) ceza kesti. Cezanın dökümü şu şekilde açıklandı:
- Saxenda: İlacın tanıtımındaki usulsüzlükler için 1 milyon euro.
- Wegovy: Obezite yönetimi ilacının halka yönelik yanıltıcı tanıtımı için 783.838 euro.
Eli Lilly’ye “Dolaylı Tanıtım” Cezası
Amerikalı rakip Eli Lilly ise Mounjaro adlı ilacıyla ilgili yürüttüğü bir farkındalık kampanyası nedeniyle 108.766 euro para cezasına çarptırıldı. Düzenleyici kurum, şirketin “Obezite bir hastanın sorunudur” başlıklı kampanyasının, aslında reçeteli bir ilacın dolaylı yoldan tanıtımını yapmayı amaçladığına ve bunun Fransız yasalarına aykırı olduğuna hükmetti.
Düzenleyicilerin Gerekçesi: “İlaç, Tek Çözüm Olarak Sunulamaz”
Fransa’da yürürlükte olan yasalar, reçeteye tabi olan ilaçların doğrudan halka (DTC – Direct to Consumer) tanıtılmasını kesin bir dille yasaklıyor. ANSM tarafından yapılan açıklamada, cezaların temel amacı şu şekilde özetlendi:
“Obezite ile mücadelede ilaç tedavisinin tek veya ana çözüm yolu olarak sunulmasını engellemek; halkın bu ilaçları almak için sağlık profesyonellerine baskı yapmasının önüne geçmek ve ilaçların kötüye kullanımını dizginlemek.”
Düzenleyiciler, özellikle sosyal medya ve ana akım medyadaki yoğun ilginin, bu ilaçların tıbbi gereklilik dışında “kozmetik zayıflama” amacıyla kullanılmasını tetiklediğinden endişe duyuyor.
Şirketlerden Tepkiler: İtiraz Hazırlığı Başladı
Karar sonrası her iki şirketten de açıklamalar gecikmedi:
- Novo Nordisk France: ANSM’nin bulgularına “şiddetle karşı çıktıklarını” belirterek, karara karşı tüm yasal itiraz yollarını (temyiz dahil) değerlendirdiklerini duyurdu.
- Eli Lilly France: Kararı not ettiklerini ancak yürüttükleri kampanyanın sağlık iletişimi çerçevesinde ve yasalara uygun olduğuna inandıklarını savundu.
Arka Plan: Fransa’da Obezite ve Yeni Düzenlemeler
2024 yılında yayınlanan veriler, Fransa nüfusunun yaklaşık %18’inin (yaklaşık 10 milyon kişi) obezite ile mücadele ettiğini gösteriyor. İlginç bir tesadüf olarak, bu cezalar Fransız aile hekimlerine (GP) zayıflama ilaçlarını reçete etme yetkisinin verildiği bir dönemde geldi. Hükümet, bir yandan ilaca erişimi tıbbi kontrol altında genişletirken, diğer yandan kontrolsüz talebi reklam yasaklarıyla baskılamaya çalışıyor.
Analiz: Bu cezalar, küresel ilaç piyasasında “altına hücum” olarak adlandırılan GLP-1 (zayıflama iğneleri) döneminde, Avrupa regülasyonlarının ABD tarzı serbest pazarlama modellerine geçit vermeyeceğinin en güçlü sinyali olarak görülüyor.
Dr. Süleyman EROL